3.8 KiB
Kto tu rządzi?
Pytanie bez łatwej odpowiedzi
W Veritaryzmie nie ma nikogo, kto „rządzi". Nie ma papieża, guru ani dożywotniego przewodniczącego. Jest Demokracja Płynna (Liquid Democracy) wspierana technologią - model, w którym decyzje zapadają na bazie kompetencji i dowodów, nie hierarchii i charyzmy. Ten rozdział pokazuje, jak to działa w praktyce.
Decentralizacja inicjatywy
Propozycje zmian może zgłosić każdy. Nie trzeba należeć do „wewnętrznego kręgu" ani mieć nominacji. Wystarczy sformułować inicjatywę w sposób logicznie weryfikowalny - z analizą ryzyka, jasnymi celami i mierzalnymi kryteriami sukcesu (w praktyce: strukturą zbliżoną do tzw. Smart Contracts).
Efekt: brak monopolu na pomysły. Każdy członek może zgłosić projekt, poprawkę do Kodeksu czy inicjatywę lokalną. System nie wymaga „błogosławieństwa" lidera. Wymaga jedynie spójności z Kodeksem i możliwości weryfikacji.
Delegowanie kompetencyjne
Zamiast głosować na „człowieka" - głosujesz na temat. Możesz oddać swój głos specjaliście od ekologii w sprawach przyrody, ale zachować go dla siebie w sprawach edukacji. Delegację możesz cofnąć w dowolnym momencie - w ułamku sekundy, przez interfejs cyfrowy.
Efekt: głos nie jest „oddany na zawsze". Nie ma „przedstawicieli", którzy przez lata decydują za ciebie. Waga głosu jest proporcjonalna do tematu: tam, gdzie masz wiedzę - głosujesz sam; tam, gdzie ufasz ekspertowi - delegujesz. I zawsze możesz odebrać delegację, gdy zmienisz zdanie.
System sortycji - losowanie zamiast wyborów
Funkcje administracyjne (organizacja spotkań, logistyka, reprezentacja techniczna) obsadzane są losowaniem spośród osób o potwierdzonych kompetencjach. Nie wyborami - losowaniem. Nikt nie „startuje" na przewodniczącego. Zostaje wylosowany na krótką kadencję.
Efekt: brak zawodowej klasy politycznej ani „kapłaństwa". Nikt nie może utrzymać się u władzy na stałe. Kto pełni funkcję - pełni ją czasowo, rotacyjnie. Władza nie jest nagrodą za popularność. Jest obowiązkiem wylosowanym spośród zdolnych.
Weto dowodowe
Każda decyzja większości może zostać wstrzymana, jeśli mniejszość przedstawi twarde, naukowe dowody na jej szkodliwość. Nie wystarczy „nie podoba mi się". Trzeba pokazać dane: prognoza negatywnych skutków, badania, analiza ryzyka.
Decyzje nie zapadają na bazie „widzimisię" ani emocji. Zapadają na bazie prognozowanego dobrostanu - zbliżonej logice Skutecznego Altruizmu: wybieramy opcję, która maksymalizuje mierzalny pozytywny efekt.
Efekt: mniejszość ma głos - ale tylko wtedy, gdy ma dowody. To chroni przed tyranią większości i przed blokowaniem postępu przez arbitralne veto. Weto musi być uzasadnione.
Bezpieczeństwo: Dead Man's Switch
Jeśli jakakolwiek grupa zacznie gromadzić wpływy sprzeczne z Kodeksem - algorytm zarządzający strukturą automatycznie zamraża fundusze tej gałęzi i wymusza ogólnoświatowe referendum nad „resetem" administracji. Nie ma procesu sądowego ani „komisji dyscyplinarnej" - jest mechanizm wbudowany w system, który reaguje na naruszenie zasad.
Efekt: nikt nie może przejąć wspólnoty „od środka". Kumulacja władzy w rękach jednej grupy uruchamia automatyczną reakcję. Wspólnota ma szansę zresetować zagrożoną gałąź zanim zdąży ona zdestabilizować całość.
Zabierz ze sobą
W Veritaryzmie nikt nie rządzi na stałe. Demokracja Płynna: propozycje od każdego, delegowanie głosu na temat (nie na człowieka), sortycja (losowanie funkcji), weto dowodowe (mniejszość wstrzymuje decyzję tylko dowodami), Dead Man's Switch (automatyczne zamrożenie i referendum przy naruszeniu Kodeksu). Ty jesteś decydentem - w sprawach, w których masz kompetencje lub zaufanie do eksperta.